Cà rốt chữa được nhiều chứng bệnh

Cà rốt là một thực phẩm quen thuộc, nhưng tôi có nghe nói cà rốt còn chữa được nhiều chứng bệnh. Xin bác sĩ cho biết cụ thể, cách dùng và liều lượng.

(Nguyễn Anh – Hà Tĩnh)

Tên khoa học Daucus carota L.

Thuộc họ Hoa tán Umbelliferae.Tên cà rốt là tên phiên âm từ tiếng La tinh và tiếng Pháp ra, vì cây này là một cây chúng ta mới di thực vào.

Hồ la bặc là tên Trung Quốc đặt cho cây này, vì đối với Trung Quốc cũng là một cây di thực: Hồ là nguồn gốc ở nước Hồ (tên đặt cho những xứ sở ở Tây nam Trung Quốc), la bặc là cây cải củ vì vị nó giống như vị cây cải củ.

Mô tả cây

Cà rốt là một cây sống hai năm, có rễ trụ nhẵn hay có lông.Lá mọc so le, không có lá kèm, bẹ khá phát triển, phiến lá xẻ lông chim, càng gần phía đầu càng hẹp.Hoa hợp thành tán kép, tán nhỏ mang hoa trắng hồng hay tía, lá bắc của tổng bao cũng xẻ lông chim, lá bắc của tiểu bao đơn hay xẻ ba.Đế hoa khum lõm.Lá đài nhỏ ba cạnh, cánh tràng, mọc so le.Trong tán thì ở giữa bất thụ, màu tía, còn hoa khác thì màu trắng hay hồng. Quả bế, mỗi đôi gồm hai nửa (phân liệt quả) mỗi nửa dài 2 – 3mm, hình trứng, hai phân liệt quả dính với nhau ở mặt giáp nhau, sống phụ có phủ đầy sợi tương ứng với các ống bài tiết giả. Hạt có phôi nhũ sừng. Rễ trụ, hình dáng thay đổi tùy theo loại. Theo nghiên cứu của Beille cây cà rốt mọc hoang không có củ.Loại hiện nay chúng ta trồng là một loại lai của hai loài Dancus carota L. và Daucus maximus L.

Phân bố, thu hái và chế biến

Người ta cho rằng cây cà rốt vốn nguồn gốc từ Pháp nhưng hiện nay được trồng phổ biến ở khắp các nước phương Tây và phương Đông.Đầu tiên là một cây thực phẩm, nhưng hiện nay lại thêm vai trò cây làm thuốc và nguồn nguyên liệu provitamin A.

Năng suất 30 – 40 tấn củ một hecta hoặc 800 – 2.000kg hạt một hecta. Trong việc trồng cà rốt người ta còn phân biệt ra ba loại cà rốt: Cà rốt dài và đỏ có thể trồng ở những nơi đất ẩm hoặc cà rốt làm thức ăn cho gia súc có năng suất cao hơn có thể trồng ở những nơi đất khô.

Dùng củ quả tươi hay phơi hoặc sấy khô.

Công dụng và liều dùng

Ngoài công dụng làm thức ăn, cà rốt được dùng chữa tiêu chảy trẻ em (Y học thực hành, 148, năm 1967: 18) do tính chất làm giảm nhu động ruột, hút chất nhầy, độc tố vi trùng.

Cách dùng như sau: Lấy 50g bột cà rốt khô hay 500g cà rốt tươi, đun sôi với 1 lít nước được súp cà rốt. Trong những ngày đầu trẻ em bị tiêu chảy mỗi ngày cho ăn 100 – 150ml/kg thể trọng.Súp cà rốt chia làm 6 bữa ăn, nếu truyền hoặc uống nước thì bớt lượng tương đương súp cà rốt. Những ngày sau cho ăn kèm với sữa mẹ hay sữa bò với lượng súp cà rốt giảm dần, thường thời gian điều trị 4 ngày chia như sau: Ngày đầu cho ăn súp cà rốt 100%, ngày thứ hai ăn súp cà rốt 80%, sữa mẹ hay sữa bò 20%, ngày thứ ba ăn súp cà rốt 60%, sữa mẹ hay sữa bò 40%, ngày thứ tư ăn súp cà rốt 40%, sữa mẹ hay sữa bò 60%.

Các tinh dầu cà rốt được dùng từ lâu trong công nghiệp rượu mùi, ngoài mùi thơm ngon, tinh dầu cà rốt cho vị dịu ngọt.Tinh dầu cà rốt còn được dùng trong kỹ nghệ nước hoa.

Quả cà rốt được dùng làm thuốc thông tiểu, điều kinh.

Quả cà rốt còn được dùng làm nguyên liệu chế caroten.

Những năm gần đây, Viện hóa dược Kharkov (Nga) nghiên cứu tìm thuốc trong nước để thay thế chi vị khellin chiết từ quả cây Ammi visnaga (L.) Lam, để chữa bệnh đau thắt ngực. Sau khi điều tra trên 600 loài cây thuộc họ Hoa tán đã đi tới kết luận là có thể dùng cao khô của quả cà rốt và quả anethum graveolens.Thuốc được chế đề với tên Daucarinum và Anethium dưới dạng viên để chữa bệnh đau thắt ngực cấp tính và mạn tính.